Mensen zijn niet zo - Marc van der Hijden

'Mensen zijn niet zo'

Als er iets is in het leven dat ik mijzelf verwijten kan dan is het mijn naïviteit. Wellicht moet ik in een volgend leven daaraan werken (als dat gaat komen). Die naïviteit wordt mij mede Ingegeven door een ongebreideld positivisme. Ik denk er altijd het goede van, heb steeds vertrouwen in de omgeving en ik denk altijd dat het goed zal komen. Helaas heb ik daar vaak een kopje koffie bij moeten drinken. Vroeger heb ik bijvoorbeeld, heilig geloofd in de grondbeginselen van het communisme zoals: iedereen is gelijk en alles wat wij hier op aarde hebben is van alle mensen, waarom moet de een dan méér hebben dan iemand anders? Diep in mijn hart denk ik dat nog steeds hoor, alleen niet meer zo vaak en dan noemen ze het socialisme, geloof ik.

 

In de tachtiger jaren sprak ik daarover met een goede vriendin (waarvan ik onlangs heb vernomen dat ze al een tijdlang niet meer onder ons is, en dan schiet je zoiets ineens weer te binnen)1 die zei: ‘Dat is niet zo, dat is heel lief gedacht, maar de mensen zíjn niet zo. De mens denkt tóch altijd het eerste aan zichzelf’. Wetend wat ik nu weet, moet ik erkennen dat er een dikke kern van waarheid in zit. De tweespalt zit hem in het feit dat het in de menselijke natuur zit vastgebakken dat de mens wil overleven en dat het daarbij primair om het eigen lijf moet gaan. De ander komt altijd op de tweede plek. De échte helden die iemand proberen te redden en daarbij het eigen leven in de waagschaal leggen, die zijn dun gezaaid. Zélf blijven bestaan, overleven met je kinderen in een veilige omgeving, het drijft miljoenen vluchtelingen weg van huis en haard, weg van het moederland. Het aanvankelijke rotsvaste vertrouwen dat je in andere mensen hebt, wordt in de loop der tijd danig op de proef gesteld. Ieder heeft zijn eigen emoties en zijn eigen belangen. Veel mensen blijken hun heil te zoeken in pecunia, ‘als ik daar maar veel van heb, dan komt het goed’. Dat leidt weer tot vreemde gedragingen. Soms is dat zó diepgeworteld dat ze, in ruil voor hun carrière hun ziel ter beschikking stellen. Weg eergevoel, weg rechtvaardigheid. Het maakt niet uit wat anderen van mij denken, daar heb ik lak aan, met mij gaat het goed. Het gedachtegoed van de jonge jaren lijkt dan verder weg dan ooit.

 

Ik schaam mij en zou onze opvolgers op deze aarde alvast mijn excuses willen aanbieden, omdat het mijn generatie niet gelukt is de oorlog de wereld uit te bannen. Wij, de jongeren van de zestiger jaren van de vorige eeuw, wij zouden het anders aanpakken. Wij hadden de ambitie om de wereld te verbeteren, wij waren de generatie van het positivisme. Wij zouden alles eerlijk verdelen, wij waren de provo’s2 en de zwarte kabouters3. Wij waren de bedenkers van ‘ban de bom’ en teksten als: ‘Make love not war.’ Of zoals John Lennon4 het droombeeld beschreef: ‘Imagine alle the people living life in peace’. Helaas, het is niet gelukt, het bleek gebaseerd op naïviteit en weer dat ongebreideld positivisme. De oorlog is van alle tijden en het draait om niets anders dan om geld en macht. Het geloof wordt daarbij aangevoerd als zwak excuus. Macht over anderen kunnen uitvoeren dat vinden mensen fijn, dat is lekker. Mijn vriendin uit de tachtiger jaren, ik hoop dat zij rust in vrede, ik moet erkennen: ze had gewoon gelijk toen ze zei: ‘Mensen zijn niet zo.’

 

© Marc van der Hijden

2016

 

1 Ter nagedachtenis aan Marie José van de Boel - de Kleijn (1941 - 2006)

 

2 Provo’s: een beweging uit het midden van de jaren zestig, die zich wilde afzetten tegen de gevestigde orde: provoceren. De beweging heeft maar twee jaar bestaan.

 

3 Zwarte kabouters: actiegroep uit de zestiger jaren die de wereld de helpende hand zou toesteken en alle problemen ging oplossen. In Nederland richtten zij de ‘Oranje Vrijstaat’ op. Alle initiatieven gingen al snel ten onder.

 

4 John Lennon: (John Winston Lennon), Liverpool, 9 oktober 1940 – New York, 8 december 1980) was een Engels popmusicus van de fameuze popgroep The Beatles, daarnaast was hij vredesactivist.

Auteur

Marc van der Hijden (1952)

Column verschenen op

26 september 2016

John Lennon - Imagine