Einde oefening - Marc van der Hijden

'Einde oefening'

Helemaal zeker weet ik het natuurlijk niet, ik heb immers een rijke fantasie, maar ik leef in de veronderstelling dat ik het begrip 'einde oefening' ooit geïntroduceerd heb tijdens mijn militaire diensttijd bij de Koninklijke Landmacht. Het is niet opgenomen, er zijn geen bewijzen voor en de maten die erbij aanwezig waren ben ik allemaal uit het oog verloren, het is tenslotte ruim veertig jaar geleden, maar het zit vastgeplakt in mijn herinnering.

 

Het was de allereerste heide oefening voor de Charley compagnie van het 'Regiment der Limburgsche Jagers', lichting 1974-4, op de Oirschotse Heide. We waren ietwat nerveus, omdat we niet wisten wat een heide oefening voor ons zou gaan betekenen. Het begrip 'oefening' had iets onheilspellends voor ons als zandhazen: buiten, modder, afzien, je kent dat wel. Op de heide aangekomen sprak de sergeant de mannen toe en gaf de instructie om vooral de 'vriendschapsringen, trouwringen en aanverwante artikelen', van de vingers af te halen. Je zou bij het beklimmen van een hekwerk 'gemakkelijk een van je tengels kunnen verliezen en dan is het...' hij zocht naar woorden, en ik weet niet waarom maar ik riep: 'einde oefening !'. Een lachsalvo schoot door de aanwezige rekruten en ook de sergeant kon deze kreet wel waarderen. We hebben het nog vele malen terug gehoord in de maanden die daarop volgden.

 

Nu, ruim 40 jaar na dato, is het een ingesleten begrip, en niet alleen bij het leger. Zo gaat dat onder Nederlandstaligen, gebruikt iemand een leuke uitdrukking, dan wordt die als vanzelf door de omgeving overgenomen. De kreet wordt te pas en te onpas, gebruikt. Er is een boek met deze kreet als titel verschenen, geschreven door (hoe kan het anders) een oud-militair, en een cabaretier heeft de kreet gebruikt als titel voor een van zijn voorstellingen.

 

In mijn overtuiging ben ik de ontwerper van dit stukje taalgebruik. Daarom krijg ik een licht gevoel van kramp wanneer een reporter op televisie verslag doet van een oorlog, waar net een groep mensen is verslagen waarbij ongetwijfeld doden zijn gevallen, en ik hoor hem zeggen: 'Voor hen is het: einde oefening'. Kramp met een glimlach.

 

Wie het anders weet, die mag het zeggen.

 

Marc van der Hijden

4 januari 2018

Auteur

Marc van der Hijden (1952)

Column verschenen op

4 januari 2018

Dit is de originele foto van de schrijver uit zijn militair paspoort. Je kunt aan de gezichtsuitdrukking zien dat hij er ├ęcht zin in had.